Bạn có thể chuyển sang phiên bản mobile rút gọn của Zing News nếu mạng chậm. Đóng

Zing NewsTạp chí tri thức trực tuyến

Mối nguy từ hàng loạt lệnh cấm xuất khẩu trên toàn cầu

Nhiều quốc gia đang gia tăng bảo hộ nhằm đảm bảo an ninh lương thực trong bối cảnh giá cả tăng cao. Nhưng điều này có thể phản tác dụng, gây ra vòng xoáy đẩy giá lên cao hơn nữa.

Theo CNBC, Ấn Độ vừa cấm xuất khẩu lúa mì sau khi giá ngũ cốc trong nước tăng vọt, một phần do xung đột giữa Nga và Ukraine. Hôm 16/5, sau thông báo của Ấn Độ, giá lúa mì thế giới tăng khoảng 6%.

Nga và Ukraine nằm trong số những quốc gia xuất khẩu lúa mì lớn nhất thế giới. Theo Ngân hàng Thế giới, cả 2 quốc gia chiếm khoảng 29% tổng lượng lúa mì xuất khẩu trên toàn cầu.

"Giá lương thực vốn đã cao do tình trạng gián đoạn liên quan đến Covid-19 và sản lượng giảm vì hạn hán vào năm ngoái. Việc Nga đổ quân vào Ukraine giáng thêm đòn vào thị trường lương thực toàn cầu", Peterson Institute for International Economics (PIIE) - cơ quan nghiên cứu có trụ sở ở Washington - bình luận.

An Do cam xuat khau anh 1

Ấn Độ - nhà sản xuất lúa mì lớn thứ 2 thế giới - vừa cấm xuất khẩu lúa mì để đảm bảo an ninh lương thực trong nước. Ảnh: Reuters.

Hàng loạt lệnh cấm xuất khẩu

Theo PIIE, Nga và Ukraine nằm trong nhóm 5 nước xuất khẩu hàng đầu của những mặt hàng quan trọng như lúa mạch, ngô, hoa hướng dương và dầu hướng dương.

Ấn Độ không phải nước duy nhất cấm xuất khẩu lương thực. Ngoài Nga và Ukraine, Ai Cập, Kazakhstan, Kosovo và Serbia cũng đã cấm xuất khẩu lúa mì.

Nhiều nước trên thế giới cũng đưa ra các lệnh cấm đối với những hàng hóa khác do áp lực lạm phát tăng cao vì xung đột Nga - Ukraine. Giá nhiều loại thực phẩm tăng vọt, khiến sức ép lạm phát toàn cầu ngày càng lớn.

Ngoài giá lương thực tăng, nguồn cung của nhiều mặt hàng lương thực cũng bấp bênh.

Quốc gia Loại hàng hóa cấm xuất khẩu Ngày kết thúc lệnh cấm
ARGENTINA Dầu đậu nành, bột đậu nành Ngày 31/12/2023
ALGERIA Mì ống, các dẫn xuất từ lúa mì, dầu thực vật, đường Ngày 31/12/2022
AI CẬP Dầu thực vật, ngô Ngày 12/6/2022
ẤN ĐỘ Lúa mì Ngày 10/6/2022
INDONESIA Dầu cọ, dầu hạt cọ Ngày 31/12/2022
IRAN Khoai tây, cà tím, cà chua, hành tây Ngày 31/12/2022
KAZAKHSTAN Lúa mì, bột mì Ngày 15/6/2022
KOSOVO Lúa mì, ngô, bột mì, dầu thực vật, muối, đường Ngày 31/12/2022
THỔ NHĨ KỲ Thịt bò, thịt cừu, thịt dê, bơ, dầu ăn Ngày 31/12/2022
UKRAINELúa mì, yến mạch, kê, đườngNgày 31/12/2022
NGAĐường, hạt hướng dươngNgày 31/8/2022
Lúa mì, bột mì, lúa mạch đen, lúa mạch, ngôNgày 31/12/2022
SERBIALúa mì, ngô, bột mì, dầuNgày 31/12/2022
TUNISIATrái cây, rau củNgày 31/12/2022
KUWAITCác sản phẩm từ thịt gà, ngũ cốc, dầu thực vậtNgày 31/12/2022

Ukraine đã không thể xuất khẩu ngũ cốc, phân bón và dầu thực vật, trong khi xung đột cũng đang phá hủy các cánh đồng trồng trọt và cản trở mùa gieo trồng. Chính phủ nước này còn cáo buộc Nga đánh cắp vài trăm nghìn tấn ngũ cốc và bán lại.

"Khi chiến tranh tiếp diễn, tình trạng thiếu lương thực có khả năng ngày càng trầm trọng, nhất là ngũ cốc và dầu thực vật. Điều này khiến nhiều quốc gia sẽ chuyển sang hạn chế thương mại", các nhà phân tích Joseph Glauber, David Laborde và Abdullah Mamun của PIIE nhận định.

Theo Financial Times, cuối tuần qua, G7 đã đưa ra cảnh báo về nguy cơ xảy ra nạn đói trên toàn cầu, trừ khi Nga dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với ngũ cốc Ukraine, hiện bị mắc kẹt ở các cảng của nước này.

Vòng xoáy đẩy giá lên cao

Theo truyền thông địa phương Ấn Độ, nước này cấm xuất khẩu lúa mì để "quản lý tình hình an ninh lương thực chung của đất nước".

Ấn Độ là nhà sản xuất lúa mì lớn thứ 2 thế giới. Nhu cầu nhập khẩu lúa mì từ nước này tăng lên sau khi nguồn cung của khu vực Biển Đen sụt giảm vì xung đột Nga - Ukraine.

Trong tháng 4, Ấn Độ đã xuất khẩu kỷ lục 1,4 triệu tấn lúa mì. Nước này cũng ký kết các thỏa thuận để xuất khẩu khoảng 1,5 triệu tấn vào tháng 5. “Lệnh cấm của Ấn Độ sẽ nâng giá lúa mì toàn cầu. Hiện, không còn nước cung cấp lớn nào trên thị trường”, một chủ đại lý lúa mì giấu tên nói với CNBC.

Khi chiến tranh tiếp diễn, tình trạng thiếu lương thực có khả năng ngày càng trầm trọng, nhất là ngũ cốc và dầu thực vật. Điều này khiến nhiều quốc gia sẽ chuyển sang hạn chế thương mại

Các nhà phân tích Joseph Glauber, David Laborde và Abdullah Mamun của PIIE

Trước Ấn Độ, 2 tháng sau khi Nga đổ quân vào Ukraine, Indonesia tuyên bố cấm xuất khẩu dầu ăn vì tình trạng thiếu hụt cục bộ và giá tăng cao.

Nước này chiếm hơn 1/3 xuất khẩu dầu thực vật toàn cầu. Ấn Độ và Trung Quốc - 2 quốc gia đông dân nhất - là một trong những khách hàng lớn nhất của Indonesia.

Giới quan sát lo ngại rằng sẽ có thêm nhiều quốc gia khác đưa ra những động thái tương tự nếu xung đột Nga - Ukraine vẫn kéo dài, tạo ra vòng xoáy đẩy giá lên cao.

"Chúng ta có thể chứng kiến một vài sản phẩm khác bị đưa vào danh sách cấm xuất khẩu. Điều này có thể khiến mối lo ngại phình to", ông Carlos Mera - Trưởng bộ phận Nghiên cứu Thị trường Hàng hóa Nông nghiệp tại Robobank - cảnh báo.

Các lệnh cấm xuất khẩu trên toàn cầu có thể khiến cuộc khủng hoảng an ninh lương thực càng thêm trầm trọng. Đại dịch và xung đột Nga - Ukraine vốn đã tạo ra cú sốc lớn cho nguồn cung lương thực toàn cầu.

Đại dịch đã khiến số người nghèo đói tăng khoảng 18% lên 720-811 triệu người. Đầu tháng trước, Liên Hợp Quốc cảnh báo chỉ riêng tác động của chiến tranh đối với thị trường lương thực toàn cầu có thể khiến thêm 7,6-13,1 triệu người rơi vào cảnh đói.

Các quốc gia bị ảnh hưởng bởi cuộc xung đột kéo dài, bao gồm Yemen, Syria, Nam Sudan và Ethiopia, đang phải đối mặt với nạn đói nghiêm trọng. Giới quan sát lo ngại tình hình có thể nhanh chóng trở nên trầm trọng hơn.

Ấn Độ bất ngờ cấm xuất khẩu lúa mì

Ấn Độ bất ngờ cấm xuất khẩu lúa mì hôm 14/5. Nguyên nhân là đợt nắng nóng làm giảm sản lượng, trong khi giá trong nước đạt mức cao kỷ lục vì nhu cầu xuất khẩu tăng mạnh.

WB: Việt Nam cần thận trọng với lạm phát và gián đoạn nguồn cung

Báo cáo mới của WB cho thấy một số chỉ số kinh tế Việt Nam đã quay về sát với tốc độ trước đại dịch. Nhưng nền kinh tế vẫn cần cận trọng với lạm phát và những rủi ro từ bên ngoài.

Thảo Phương

Bạn có thể quan tâm